روش مطالعه دين و زندگي ۳ - کلیه گروهها
علیرضادلشاد
کتاب سال سوم، دارای تفاوتهایی محسوس با سال دوم و پیشدانشگاهی میباشد. از
ویژگیهای خاص این کتاب، دارا بودن حجم فشرده و سنگینی از مباحثدر کنار
آیات و روایت متعدد میباشد که مستلزم تکرار زیاد متن کتاب برای
بالابردنبازده در یادگیری میباشد. برای آنکه به نتیجهای مطلوب در این راستا
دست پیدا کنیم،هر درس و نکات مخصوص آنرا بررسی مینماییم تا انشاءا... درصد
خطای ما در این کتاب درآزمون سراسری، به صفر برسد.
مبحث اصلی موردنظر در کتاب دین و زندگی3، بررسیاصل هدایت است که در
این راستا با فلسفه نبوت، امامت و ضرورت وجود حکومت اسلامی درعصر غیبت
کبری میپردازیم.
بخش دوم به بررسی مباحث اخلاقی و احکام نظامخانواده خواهد پرداخت که فراگیری آن مطالب با دقت شما عزیزان، بسیار سهل خواهد بود. توجه
داشته باشید که در این میان، اندیشه و تحقیقهای هر درس به خصوص آن
دستهسؤالاتی که به بررسی آیات میپردازند، بسیار مهم و قابل توجه خواهند
بود. در اینجااز درس یکم به بررسی ضرورت اصل هدایت خواهیم پرداخت و در درس
شانزدهم با بررسینقشهای زن و شوهر در خانواده، مطالبمان را به پایان
میرسانیم:
درس یکم:
این درس، ضرورت پاسخگویی به نیازهای اساسی خاصانسانها را بیان
مینماید. متن درس، بسیار مهم است به خصوص که دارای 6 تیتر و موضوعاست که
جملات ذیل هر تیتر و ارتباط با آن موضوع، بسیار مهم است و باید با
تفکیکآنها، تسلط لازم را بهدست آورید. صفحه پایانی درس، منطقه ای مناسب
برای طرح تستاست. ویژگی پاسخها، جدول اطلاعات و داشته های مورد نیاز برای
رسیدن به پاسخ نیازهایاساسی که با دسته بندی به راحتی میتوان بر نکات آنها
مسلط شد. حتماً در این مباحث،به سؤالات معکوس که طرح میگردد، توجه شود یعنی
با دادن جمله ای یا مثالی، موضوع یاویژگی خاص را بخواهند.
درس دوم:
پس از اینکهدر درس نخست به این نتیجه رسیدیم که انسان خود به
تنهایی نمیتواند پاسخگوی نیازهایشباشد، در این درس، به بحث نبوت وارد
میشویم. دقت نمایید ابتدا متن درس مطالعه گرددو سپس به بررسی آیات آن
بپردازید. به تعاریف هدایت عامه و هدایت خاص و آیات مرتبطبا آنها و هدایت
ویژه انسان و آیات مرتبط با این مفاهیم، دقت نمایید. روایت امامکاظم(ع) به
صورت تفکیک شده و همچنین نکات موجود در پاراگراف مربوط به نفش عقل درهدایت
الهی، اهمیت بالایی دارد.
درسسوم:
توصیه میکنم که این درس را به دو درس نامه منفک تقسیم نمایید و سپسبه
مطالعه آن بپردازید. قسمت اول، از ابتدای درس تا انتهای ویژگیهای پیامبران
وقسمت دوم، ختم نبوت تا انتهای آن. در بخش نخست، با همان سبک کروشه بندی
مطالب وجزءبه جزء کردن آنها، تسلط خود را بالا ببرید، مخصوصاً در مبحث دین
واحد، به صورتدقیق آیات و ارتباط آنها با متن درس را بررسی کنید. در قسمت
علل تجدید نبوتها، بهارتباط متن و احتمالاً آیه و روایت با تیتر موردنظر
دقت فرمایید و در مبحث عصمتانبیاء، نکات آن به خصوص روابط علی- معلولی
موجود مانند ضرورت عصمت در حوزه رسالت وادله آن را با دقتی خاص موردنظر
قراردهید. در قسمت دوم، با همان سبک جزءبه جزء کردنمطالب، تا علت چهارم ختم
نبوت یعنی پیشبینی راههای پاسخگویی به نیازهای زمانه پیشمیرویم که در
اینجا باید توجه ویژه را مبذول فرمایید.
درس چهارم:
موضوع درس، پیرامون اعجاز قرآن و جنبه های آناست. در ابتدا، تحدی و
آیه مرتبط با آن، قسمت آغازین کارها را تشکیل میدهند. درادامه جنبه های
اعجاز قرآن باید با دقت ویژهای بررسی شوند. نخست متن زیر هر سرفصلرا تقسیم
نمایید و با تکرار کافی، این تسلط را در خود ایجاد کنید تا با دیدن هرجمله،
بتوانید موضوع آن را تشخیص دهید. سپس در قسمتهایی که آیه ای مرتبط با
موضوعدرس وجود دارد، باید بتوانید بر مفهوم کلی آن نیز تسلط پیدا نمایید و
موضوع آن راتشخیص دهید.
درس پنجم:
از لحاظ اهمیت،موقعیت ویژهای را به خود اختصاص میدهد. موضوع درس،
پیرامون مسؤولیتهای چهارگانهپیامبر(ص) است. ابتدا سه قلمرو اول تا ولایت
معنوی را به طور کامل با دسته بندیمطالب بررسی نمایید، به ویژه مبحث ولایت
ظاهری که خود از سه منظر، قابل بررسی واثبات است. توجه نمایید نکات این
قسمت را باید با دقتی بالا و بسیار دقیق و ریزمطالعه نمایید. پس از این، به
بررسی آیات ابتدای درس بپردازید. سپس در پایان، بهمطالعه ولایت معنوی
بپردازید. برای این قسمت توصیه میکنم حتماً به صورت خلاصهبرداری، مباحث را
تقسیم نمایید؛ نخست بررسی ولایت الهی به صورت عام یعنی برای تمامموجودات و
خاص برای انسانهای مؤمن و مخلص و ولایت خاص و ویژه الهی برای
پیامبراسلام(ص). سپس به بررسی نتیجه این ولایت ویژه میپردازیم که پیغمبر(ص)
به مقام ولایتمعنوی میرسد و این مقام را بررسی مینماییم به صورت تعریف و
تقسیم آن به صورت عامبرای تمام موجودات و خاص برای انسانهای مؤمن و مخلص
است.
درس ششم:
برخلاف حجم بالای آن، از دروسی است که مطالعه وبررسی اش، بسیار
آسانتر از دیگر مباحث میباشد. نخست آیات ابتدایی درس را بررسینمایید، آن هم
با تسلطی کامل بر روی متن و ترجمه و مفاهیم آن، سپس هر کدام از آیاتو
روایات با متنهای پیرامون آنها را به طور دقیق بررسی نمایید به خصوص آندسته
ازآیات و روایاتی که با علامت ویژه باید متن آنها حفظ گردد و همچنین
پیامهای مرتبط باآنها.
درس هفتم:
آیات ابتدایی این درس،اهمیتی در خور توجه دارد. دقت فرمایید که متن
و مفهوم این آیات علاوه بر ارتباط باپیام درس که تیتر خلاصه در آیه آخر
است، دارای نکاتی خاص پیرامون سنتها و آزمایشهایالهی میباشد. متن درس نیز
با دربر داشتن مقدمه و سپس ورود به مشکلات عصر پس ازپیامبران به صورت تقسیم
بندی جزءبه جزء و همچنین مرتبط با هر تیتر، قابل بررسی وتسلط است.
درس هشتم:
این درس نیز مانند درسهفتم، دارای نکاتی خاص در آیات میباشد که
توجه و تمرکز خاص شما عزیزان را طلبمیکند. همانگونه که در گذشته نیز گفته
شد، در این درس که ما دارای تیترهای متنوعیهستیم، تستهایی به صورت معکوس،
بخت بیشتری برای طرح دارند، همچنان که باید به نکاتریز این درس توجه داشته
باشید. به ویژه مباحث آگاهی بخشیدن به مردم و تقیه و بخشپایانی درس، دارای
نکاتی مهم هستند.
درسنهم:
مقدمهی آغازین این درس، خود برای طرح سؤالبسیار مهم است. هر سؤالی
که به صورت سرتیتر مطرح میشود، خط کلی مطالعه مبحث موردنظررا به شما میدهد.
علت غیبت، روایات و آیات مرتبط با آن، رهبری امام و تعریف غیبت،زمان ظهور و
تعیین آن و روایات مرتبط و همچنین اوصاف یاران امام و روایات مرتبط، بایک
دسته بندی دقیق به راحتی قابل تسلط است.
درسدهم:
آیات ابتدایی درس، با محدودیت پیام پیروزی حق در آینده تاریخ،اهمیت
ویژه ای را به خود اختصاص دادهاند. لازم به ذکر است متن درس نیز با توجه
بهوجود نکات ریز برای طرح سؤال، بسیار مهم میباشد. بررسی موعود در هر یک از
ادیان،موعود در اسلام، اصل انتظار و پویایی شیعه در طول تاریخ و همچنین
نکات بسیار مهمذیل تیترهای مرتبط با مسؤولیتهای منتظر با روایات متصل به
آنها، درسی ویژه برای طرحسؤال را در این قسمت از کتاب پیش روی ما قرار
دادهاند.
درس یازدهم:
پس از بررسی ضرورت تداوم مسؤولیتهای امامت درعصر غیبت کبری، به
بررسی راه حل قرآنی یعنی فقه درآیه مربوطه و نکات مرتبط با آنمیپردازیم،
سپس به بررسی دقیق روایات، هم از حیث متن و هم از لحاظ مفاهیم آن
اقداممینماییم، تعریف تقلید، مرجع، ولی فقیه شرایط مرجع راههای شناخت آن،
از نکات مهماین درس است. دقت نمایید قسمت «چند نکته ارزشمند» از قسمتهای
مهم این درس است کهنکات ریزی را در دل خود جای داده است.
درسدوازدهم:
در ادامهی مباحث درس یازدهم، به بررسی چگونگی گزینش ولی فقیه
وشرایط شرعی و عرفی او میپردازیم. دقت نمایید تیترهای این درس که در قالب
سؤال مطرحمیگردد، خط مطالعاتی مناسبی را به شما میدهد. این مباحث را حتماً
با تفکیک جزءبهجزء با مرور فراوان مطالعه نمایید. شاید بتوان گفت مهمترین
قسمت این درس، نامهامیرالمؤمنین علی(ع) به مالک اشتر میباشد. هر بخش از
نامه را با علت مرتبط با آن،به خوبی بررسی نمایید. همچنین مسؤولیتهای مردم
نبست به حکومت و دو فرمایش علی(ع) درصفحات 179 و 180 کتاب، برای طرح به
صورت جاخالی و پرسش بسیار مهمهستند.
درس سیزدهم:
این درس به بررسی خویشتنشناسی و جایگاه آدمی میپردازد. متن درس را
جزءبه جزء نموده و مطالعه نمایید، تاصفحه 196 و 197 که آیات و روایات این
دو صفحه، از حیث مفهوم و متن، بسیار حائزاهمیت میباشند. در ادامه درس،
دوباره به بررسی آیاتی پیرامون راه پرورش کرامتمیرسیم. دقت نمایید صفحه آخر
درس و روایات امیرالمؤمنین(ع) و همچنین نکات ذکرشدهپیرامون آن، بسیار مهم
میباشد.
درسچهاردهم:
نکات آیات را بررسی نموده، سپس به متن درس با تفکیک نکاتمیپردازیم
به خصوص طرح جمله یا آیهای که مرتبط با زمینه های طبیعی تشکیل
خانوادهمیباشد، در اینجا بسیار مطرح است. این سه درس آخر کتاب سوم، با
اندکی دقت میتواندشما را در مواجهه با تستهای مرتبط با آرامش ویژه روبه رو
نماید.
درس پانزدهم:
همانند درس چهاردهم، با تقسیمبندی درس بهصورت جزءب هجزء و جمله به جمله و تأکید بر روایات، مطالعهای آسان را درپی خواهدداشت.
درس شانزدهم:
پس از بررسی آیه، بهبررسی شرایط ازدواج بپردازید و دقت نمایید
بررسی نقشهای هر کدام از زن و مرد، بسیارمهم است. دقت کنید که فضای حاکم بر
این سه درس پایانی و متفاوت با دروس گذشته سوم،حساسیت و دقت شما را در
مطالعه کاهش ندهد به خصوص آنکه این درس پایانی، با توجه بهتنوع تیتر در
بیان مسؤولیتهای زن و مرد در زندگی و وجود روایات متعدد و مرتبط با
هرمسؤولیت اهمیتی خاص را به خود اختصاص داده است.
درپایان مایلم شما دوست عزیز به یک جمع بندی کلی از کتاب سوم توجهفرمایید:
● این کتاب در متن خود،نکات خواندنی بیشتری نسبت
به دو کتاب دوم و پیش دارد بنابراین لازم است که متن دروسرا به صورت کروشه و
جزءبه جزء تقسیم نمایید تا تسلط لازم را به دست آورید.
● در ذیل آیات چه در ابتدا و چه در متن درس به ویژه آیات دربین دروس، نکاتی در متن وجود دارد که ارتباط آنها با آیات، حائز اهمیتاست.
● به تستهای معکوس از متن، روایت و آیه کهمرتبط با تیتری خاص میباشند، توجه فرمایید.
● در بینآیات دروس 7 و 8 و 10 متن این آیات شریفه، دارای اهمیتی خاص هستند.
● از متن تفکر در آیات غیرمحذوف دروس و همچنین اندیشه وتحقیقها غفلت نفرمایید.
با امید موفقیتی چشمگیر در آزمونسراسری با توکل بر خداوند مهربان برای شما دوستان عزیز